Process Explorer - Görev Yöneticisinin Abisi

Windows'un Görev Yöneticisi günlük kullanımda iş görüyor ama biraz daha kurcalamaya başlayınca yetmediği yerler oluyor.

Bir işlem ne açmış?
Hangi DLL'leri kullanıyor?
Bu dosyayı hangi program kilitlemiş?
Arka plandaki şu işlem kimin hesabıyla çalışıyor?

Böyle şeylere bakmam gerektiğinde kullandığım araçlardan biri Process Explorer.

Resmî sayfa:
Process Explorer - Microsoft Sysinternals

Program Microsoft Sysinternals tarafında geliştiriliyor.

Kurulum gerektirmiyor.

İndirip:

dosyasını açıyorsun.

İlk bakışta Görev Yöneticisi gibi görünüyor ama biraz kurcalayınca olayın daha derin olduğunu anlıyorsun.

Çalışan işlemleri ve hangi kullanıcı hesabına ait olduklarını görebiliyorsun.

Bir process seçtiğinde alt tarafta o işlemin açtığı handle'ları görebiliyorsun.

DLL moduna geçtiğinde ise hangi DLL'lerin ve memory-mapped dosyaların yüklendiğini gösteriyor.

Benim en sevdiğim taraflarından biri arama özelliği.

Mesela bir dosyayı silmeye çalışıyorsun:

"Dosya başka bir program tarafından kullanılıyor."

Windows sağ olsun hangi program olduğunu söylemek konusunda pek hevesli değil.

Process Explorer'da dosya veya handle araması yapıp hangi işlemin tuttuğunu bulabiliyorsun.

Bu tek başına bile programı arşivde tutmak için yeterli benim için.

Bir programın hangi DLL'leri yüklediğini görmek de güzel.

Özellikle bir yazılım saçmalıyorsa veya bir DLL problemi olduğundan şüpheleniyorsam Process Explorer'ı açıp bakarım.

Microsoft'un kendi açıklamasında da DLL sürüm problemleri ve handle leak gibi sorunları araştırmak için kullanılabileceği belirtiliyor.

Ben bunu "bilgisayarı hızlandıran program" olarak görmüyorum.

Bu daha çok sistemi anlamak için kullandığım bir araç.

Ne çalışıyor?
Kim çalıştırıyor?
Neyi açık tutuyor?
Hangi DLL'i yüklemiş?

Bunlara bakıyorsun.

Bir process gördün diye sağ tıklayıp kapatmak da doğru değil tabii.

Önce ne olduğuna bak.

Dosya yoluna bak.

Hangi programa ait olduğunu öğren.

Windows'un kendi işlemi mi kontrol et.

Sonra müdahale et.

Bilmediğiniz processleri sırf ismi hoşunuza gitmedi diye öldürmeyin.

Process Explorer küçük, portable ve yaptığı işi gayet net yapan programlardan.

Görev Yöneticisi bana yetiyor diyorsanız şart değil.

Ama Windows'un arka tarafında ne oluyor diye biraz merakınız varsa mutlaka bir kere kurcalayın.

Özellikle kilitli dosyayı hangi program tutuyor diye saatlerce uğraştıysanız bu programı bir kenara kaydedin.

Kullanan varsa sizin en çok hangi özelliği işinize yarıyor onu da yazın.